کورتە ژیاننامە حەزرەتی سەید محەممەد مەهدیؑ (میر سەید محەممەد ئاقاؑ)

وە سەروەری حەزرەتی سەید محەممەد جەونپووری، مەهدیی مەوعوود لە کتێبەکانی مێژووەوە جێگیر کراوە. وەک نووسەری کتێبی "کەنزولئەنساب" باسی حەزرەتی ئیسماعیل لە منداڵانی حەزرەتی ئیمام مووسا کازم، و حەزرەتی نیعمەتوڵڵا لە نێو منداڵەکانیدا کردووە. هەروەها عەلی شێر قانیع، نووسەری کتێبی "تووحفەتولکیرام"، بەم شێوەیە نووسیویەتی. سەیدولئەولیا سەید محەممەد، نازناوی میرا مەهدی، منداڵی میر عەبدوڵڵا، ناسراو بە خان، پەیوەندییەکەی بەستراوەتەوە بە ئیمام مووسا کازم.

هەروەها مەولەوی خەیرەددین ئەڵڵاهابادی لە جەونپوورنامەدا نووسیویەتی: لە خوداوە بووە و موعجیزە لە موعجیزە پەناگە.

هەروەها نووسەری کتێبی "تووحفەتولکیرام"، عەلی شێر قانیع، سەبارەت بە سەید محەممەد جەونپووری مەهدیی مەوعوودؑ نووسیویەتی: "سەیدولئەولیا سەید محەممەد نازناوی میران مەهدی، کوڕی میر عەبدوڵڵا ناسراو بە خان، کە ڕەچەڵەکی دەگەڕێتەوە بۆ ئیمام مووسا کازم..."

هەروەها شا عەبدولعەزیز موحەددیس دیهلەوی لەبارەی سەید محەممەد جەونپووری، مەهدیی مەوعوودؑ نووسیویەتی، "میر سەید محەممەد جەونپووری لە هیندستان ئیدیعای مەهدەویەتی کردووە لەگەڵ... دەنگێکی بەرز و خەڵکێکی زۆر لە ئەفغانستانەوە دەکەن لە ڕاجپووتانا خۆیان بە مەهدەوییە ناودەبرد و ئەوان ڕەعیەتەکەی بوون و کەس نەیکوشت و سیاسەتیان نەکرد

هەروەها مەلا عەبدولقادر بەدایوونی لە نەجاتوڕڕەشیددا نووسیویەتی: "کاتێک حکومەتی کەندەهار سەر بە زولنوون بەگ بوو، لە خاکی... حیجاز بۆ شارۆچکەی فەراه گەیشت بوومەلەرزەیەکی گەورە لەو پارێزگایە کەوت و بوونەوەری بێشومار هاتنە لای هەمووان شێخولئیسلام هەرەوی ئەو بەناوبانگەی لە نێو خوێندکارەکانی و خوێندکار ڕەشید هەڵبژارد بۆ ئەوەی لێکۆڵینەوە لە بارودۆخی خۆی بکات هەرەوی.

هەروەها مەلا عەبدولقادر بەدایوونی نووسیویەتی: میر سەید محەممەد جەونپووری قدس سره العزیز مەهدەویەتی لە پیرۆزە گەورەکانی کەبار بانگهێشت کردبوو.

نووسەری کتێبی تووحفەتولکیرام نووسیویەتی کە گەلی خوا ئەوەی بەدەستیان هێناوە بە ڕێژەی شاگردەکەیان بەدەستیان هێناوە.

سۆفی خواجە حەسەن نیزامی دیهلەوی بۆچوونی خۆی بەم شێوەیە دەربڕی: "یەکێک لە گەورەکانی جەونپوور، حەزرەتی سەید محەممەد، ئیدیعای مەهدەویەت کردووە و ملیۆنان موسڵمان ئەم ئیدیعایەیان قبوڵ کردووە و تا ئەمڕۆ لە ساڵی... حەیدەرئاباد، پالانپوور، جەیپوور و سەرحەد، هەزاران شوێنکەوتوو و پەرستراوەکانی هەن.

مەولانا سەید ئەبولحەسەن نەدویؒ دەڵێت: شۆکترین بزووتنەوەی سەدەی دەیەم بزووتنەوەی مەهدەویەت بوو، کە لەلایەن سەید محەممەد جەونپووریوە دامەزرا، هەرچەندە مردنی لە سەرەتای سەدەی 10دا ڕوویدا، بەڵام واتە ٩١٠ کۆچی، شوێنەواری تا کۆتایی سەدەی ١٠ مایەوە.

له ژێر ڕۆشنایی لێکۆڵینه وه ی مێژوویی بێ لایه نانه ، ده کرێت بگوترێ له ماوه ی دوو سێ سه ده دا هیچ بانگه واز و بزووتنه وه یه کی ئایینی له م کیشوه ڕه لاوه ک و ئەفغانستاندا هێندەی ئەم بانگەواز و بزوتنه وه یه کاریگه ڕی فراوان و قووڵ و به هێز له سه ڕ کۆمه ڵگای ئیسلامی نه بووه.