وە باڵادەستی حەزرەتی سەید محەمەد جونپوری، مەهدی بەڵێندراو، لە کتێبەکانی مێژوودا جێگیر بووە. وەک نووسەری کتێبی "کانزو الانساب" ناوی حەزرەتی ئیسماعیلی لە نێو منداڵانی حەزرەتی ئیمام موسا کازم، و حەزرەتی نەماتوڵڵای لە نێو منداڵەکانیدا کردووە. هەروەها عەلی شیر قانع نووسەری کتێبی تحفا الکەرەم بەم شێوەیە نووسیویەتی. سەید وەلیە سید محمد، نازناوی میرا مەهدی، کوڕی میر عەبدوڵڵا ناسراو بە خان، خزمایەتی بە ئیمام موسا کازمەوە هەیە.
کورتە ژیاننامە حەزرەتی سەید محەمەد مەهدی علیهالسلام (میر سید محەمەد اقاؑ)
- ناو:
- حەزرەتی سید محەمەد علیهالسلام
- باوک:
- حەزرەتی سید عەبدوڵڵا
- دایک:
- حەزرەتی بیبی ئامینە
"ناوی ئەو لەگەڵ ناوی من و ناوی باوکی لەگەڵ ناوی باوکمدا دەگونجێت".
- ئەبو داود
- نازناو:
- مەهدی بەڵێندراو و خەلیفەی خودا
- ڕەچەڵەک: ١.
- سەید حوسێنی
"مەهدی لە نەوەی من و لە منداڵانی فاتیمە".
- ئەبو داود
- لەدایک بوون:
- دووشەممە، ١٤ی جومادی العوال ٨٤٧ هیجری / ١٤٤٣ ز، جاونپور، هیندستان
۔
ڕەچەڵەکی بەرزی ئەو بەم شێوەیەیە
وەک لە فەرموودەدا هاتووە نیشانەی مەهدی بەڵێندراوی ڕاستەقینە ئەوەیە:
«المهدی من عترتی، من ولد فاطمة»
واتە: مەهدی لە بنەماڵە و نەوەی من و لە منداڵەکانی فاتیمە دەبێت.
ئەم فەرموودەیە لە لایەن ئەبو داودەوە گێڕاوەتەوە.
هەروەها مەولوی خەیرەدین ئەلابادی لە جۆنپورنامێهدا نووسیویەتی: لە خوداوە بووە و موعجیزە لە ئیعجازەکانی پەناگە.
هەروەها نووسەری کتێبی "تەحفات الکەرەم"، عەلی شیر قانع، لەسەر سەید محەمەد جۆنپوری مەهدی موعود (علیهالسلام) نووسیویەتی: "سەید عەوالیە سەید محەمەد ئەلمولمەهدی، کوڕی میر عەبدوڵڵا ناسراو بە خان، کە ڕەچەڵەکی دەچێتە پاڵ ئیمامەوە". موسا کازم..."
هەروەها شا عەبدولعەزیز موحەددیس دێهلەوی لەسەر سەید محەمەد جونپوری، مەهدی بەڵێندراو (علیهالسلام) نووسیویەتی، "میر سەید محمد جونپوری بە دەنگێکی بەرز بانگەشەی مەهدیزمی لە هیندستان دەکرد، و کۆمەڵێکی گەورەی خەڵکی دەکان لە ڕاجپوتانە خۆیان بە مەحدوی ناودەبرد و بوونە ڕەعیەتەکەی، کەسیش نەیکوشت و نە سیاسەتی دەکرد." ئەو.
هەروەها مەلا عەبدولقادر بەدایۆنی لە نەجات الرشیددا نووسیویەتی: "کاتێک حکومەتی قەندەهار سەر بە ذول نون بەی بوو، لە خاکی حیجازەوە گەیشتە شارۆچکەی فەرەح. بوومەلەرزەیەکی گەورە لەو پارێزگایە کەوت و بوونەوەری بێشومار هاتنە لای هەمووان. شێخ ئەلئیسلام". لە نێو خوێندکارەکانی و خوێندکارەکەی ڕەشید هێراوی بەناوبانگی هەڵبژارد، و ناردی بۆ لێکۆڵینەوە لە بارودۆخەکەی.
هەروەها مەلا عەبدولقادر بەدایۆنی نووسیویەتی: میر سەید محەمەد جونپوری، قدس سره العزیز، لە پیرۆزە گەورەکانی کەبارەوە، مەهدیزمی بانگهێشت کردبوو.
نووسەری کتێبی تفتا الکەرەم نووسیویەتی کە خەڵکی خوا ئەوەی بەدەستیان هێناوە لە پێوەندی لەگەڵ شاگردەکەیاندا بەدەستیان هێناوە.
سۆفی خواجا حەسەن نیزامی دێهلەوی بۆچوونی خۆی بەم شێوەیە دەربڕیوە: "یەکێک لە پیاوماقوڵانی جاونپور، حەزرەتی سید محمد، ئیدیعای مەهدیزمی کردووە و بە ملیۆنان موسڵمان ئەم بانگەشەیەیان قبوڵ کردووە و تا ئەمڕۆش هەزاران شوێنکەوتوو و پەرستراوەکانی لە حەیدەراباد، پاڵانپور، جەیپور و سەرحەد هەن."
مەولانا سەید ئەبولحەسەن نەدڤی رحمةالله علیه دەڵێ: "شۆکترین بزووتنەوەی سەدەی دەیەم بزووتنەوەی مەهدەوی بوو، کە دامەزرێنەری ئەو بزووتنەوەیە سەید محەمەد جونپوری بوو. هەرچەندە کۆچی دوایی لە سەرەتای سەدەی 10 واتە ساڵی 910ی کۆچیدا ڕوویدا، بەڵام کاریگەرییەکانی تا کۆتایی سەدەی 10ی کۆچی مایەوە." سەدەی ١٠.
له ژێر ڕۆشنایی لێکۆڵینه وه ی مێژوویی بێ لایه ن ده کرێت بگوترێ له ماوه ی دوو سێ سه ده دا هیچ بزوتنه وه یه کی ئایینی هێنده کاریگه ڕی فراوان و قووڵ و به هێز له سه ڕ کۆمه ڵگای ئیسلامی نه بووه ، وه ک ئه م بزووتنه وه یه له م کیشوه ڕه لاوه ک و ئه فغانستانه دا.
- تایبەتمەندی دەرکەوتن:
- پێشەوەی پان و لوتی دیار.
- ئەبو داود
- کۆچکردن:
- حەجی مەککە:
- 901 هیجری
- مەککە — 901 هیجری
- ئەحمەد ئاباد — 903 هیجری
- بەدلی، گوجارات — 905 هیجری
ئەرک:
دەربڕین و ڕوونکردنەوەی قورئان، باسکردنی خودای گەورە سبحانا و تەعلە، پەیڕەوکردنی سوننەتی پێغەمبەر ﷺ،
- ئەبو داود
━━━━━━━━━━━━━━
ئەو فەرزە قورئانیانەی کە حەزرەتی مەهدی علیهالسلام بۆ شوێنکەوتووانی خۆی بە پێویستی کرد:
- جێهێشتنی وابەستەبوون بە جیهان — قورئان ١١: ١٥-١٦
- هەوڵدان بۆ ناسینی خودای گەورە — قورئان ١٧:٧٢
- یادی بەردەوامی خودای گەورە — قورئان 4:103
- متمانەی تەواو بە خودای گەورە — قورئان ٣:١٥٩
- هاوڕێیەتی لەگەڵ ڕاستگۆکان — قورئان ٩:١١٩
- کۆچکردن لەسەر ڕێگای ئیمان — قورئان ٤:٩٧
- تەرخانکردنی تەواو بۆ خودای گەورە — قورئان 73:8
- بەخشینی دەهەمی لە ڕێگای خودای گەورە — قورئان ٢:٢٦٧
━━━━━━━━━━━━━━
━━━━━━━━━━━━━━
کەرەمەت (موعجیزە)
حەزرەتی مەهدی علیهالسلام وتی؛
"کەرامەت دوای لۆمەکردن دێت."
"کاتێک مرۆڤ سەرقاڵی کەرامەتی خۆی بێت، بەندە دێتە پێشەوە و خودا لە پاشخانەکەدا دادەنرێت".
بۆیە حەزرەتی مەهدی علیهالسلام فێری کرد کە ڕێگای ڕاستەقینە بریتییە لە گرنگیدانی تەواو بە خودا، سوبحانە و تەعالە، خۆبەزلزانین و گوێڕایەڵی و خۆ سڕینەوە؛ نەک نمایشی شەرەف.
بەڵام بە ویستی خودای مەزن چەندین نیشانەی نائاسایی لە ڕێگەی حەزرەتی مەهدی علیهالسلام دەرکەوتن:
- باس لەوە کراوە کە دەربڕینی تەواوی قورئان لەلایەن ئەوەوە ئەوەندە بەرفراوان بووە کە زانایان نەیانتوانیوە بە تەواوی تۆماری بکەن و بینووسنەوە.
━━━━━━━━━━━━━━
- مەرگ:
- دووشەممە، ١٩ی زولقایدە ٩١٠ کۆچی / ١٥٠٥ز، فەرەح، ئەفغانستان
- تەمەن:
- ٦٣ ساڵ
- موبارەک مەزار:
- فەرەح، ئەفغانستان