ކުރު ބަޔޮގްރަފީއެއް ޙަޟްރަތު ސައްޔިދު މުޙައްމަދު މަހްދީؑ (މީރު ސައްޔިދު މުޙައްމަދު އާޤާؑ)

އަދި ޙަޟްރަތު ސައްޔިދު މުޙައްމަދު ޖައުންޕޫރީ، މަހްދީ އަލް މައުޢޫދު ގެ ވެރިކަން ކަނޑައެޅިފައިވަނީ ތާރީޚު ފޮތްތަކުންނެވެ. "ކަންޒުލް އަންސާބް" ފޮތުގެ މުޞްޠަފާ ޙަޟްރަތު އިމާމު މޫސާ އަލް ކާޡިމް ގެ ދަރިންގެ ތެރެއިން ޙަޟްރަތު އިސްމާޢީލް، އަދި އޭނާގެ ދަރިންގެ ތެރެއިން ޙަޟްރަތު ނިޢްމަތުއްލާހް ފާހަގަކުރައްވާފައިވާ ފަދައިންނެވެ. އަދި ޢަލީ ޝޭރު ޤާނިޢު، ފޮތުގެ މުޞްޠަފާ "ތުޙްފަތުލް ކިރާމް"، ލިޔުއްވީ މިގޮތަށެވެ. ސައްޔިދުލް އައުލިޔާ ސައްޔިދު މުޙައްމަދު، ލަޤަބު މީރާ މަހްދީ، މީރު ޢަބްދުއްލާހް ގެ ދަރިފުޅު، ޚާން ގެ ނަމުން މަޝްހޫރު، އޭނާގެ ގުޅުން ގުޅިފައިވަނީ އިމާމު މޫސާ އަލް ކާޡިމް އާއެވެ.

އަދި މައުލަވީ ޚައިރުއްދީން އިލާހާބާދީ ޖައުންޕޫރު ނާމާ ގައި ލިޔުއްވާފައިވަނީ: އެއީ މާތްރަސްކަލާނގެ ޙަޟްރަތުން ލިބުނު މުޢުޖިޒާތެއް ކަމަށާއި އެއީ ސަލާމަތުގެ މުޢުޖިޒާތްތަކުން ލިބުނު މުޢުޖިޒާތެކެވެ.

އަދި، "ތުޙްފަތުލް ކިރާމް" ގެ މުޞްޠަފާ، ޢަލީ ޝޭރު ޤާނިޢު، ސައްޔިދު މުޙައްމަދު ޖައުންޕޫރީ މަހްދީ އަލް މައުޢޫދުؑ އާ ބެހޭގޮތުން ލިޔުއްވާފައިވަނީ: "ސައްޔިދުލް އައުލިޔާ ސައްޔިދު މުޙައްމަދު އެވެ ނިކްނޭމް މީރާން މަހްދީ، ދަރިކަލުން މީރު ޢަބްދުއްލާހް ގެ ނަމުން މަޝްހޫރު ޚާން، އޭނާގެ ނަސްލު ފެށިގެން އަންނަނީ އިމާމު މޫސާ އަލް ކާޡިމް..."

އަދި ޝާހް ޢަބްދުލް ޢަޒީޒު މުޙައްދިޘް ދިހްލަވީ ސައްޔިދު މުޙައްމަދު ޖައުންޕޫރީ، މަހްދީ އަލް މައުޢޫދުؑ އާ ބެހޭގޮތުން ލިޔުއްވާފައިވާ ގޮތުގައި، "މީރު ސައްޔިދު މުޙައްމަދު ޖައުންޕޫރީ އިންޑިޔާގައި ދަޢުވާކުރި ގޮތުގައި މަހްދިއްޔަތު އާއި އެކު އ... އަޑުގަދަ އަޑަކާއި އަފްޣާނިސްތާނުން ޑެކަން އިން ގިނަ ބަޔަކު ރާޖްޕޫތާނާ ގައި އަމިއްލައަށް މަހްދަވިއްޔާ އޭ ކިޔާފައި އެމީހުންނަކީ އޭނާގެ ދަށުގައި ތިބި ބައެއް ކަމަށާއި އެއްވެސް މީހަކު އޭނާ މަރާލާފައި ސިޔާސީ ކަމެއް ނުކުރާ ކަމަށެވެ

އަދި މުއްލާ ޢަބްދުލް ޤާދިރު ބަދާޔޫނީ ނަޖާތުއް ރަޝީދު ގައި ލިޔުއްވާފައިވަނީ "ޤަންދަހާރު ގެ ސަރުކާރު ނިސްބަތްވާއިރު ޛުއްނޫން ބޭގް ގެ ބިމުން ބަދަލުވެވަޑައިގެންނެވިއެވެ ޙިޖާޒު އަށް ފަރާހް ރަށަށް އައިސް އެ އަތޮޅަށް ބޮޑު ބިންހެލުމެއް އައިސް އެންމެންގެ ގާތަށް ގުނާ ނުލެވޭ މަޚްލޫޤުންތަކެއް އައިސް ޝައިޚުލް އިސްލާމް ހެރަވީ އޭނާގެ ޙާލަތު ތަޙުޤީޤު ކުރުމަށް އޭނާގެ ދަރިވަރުންނާއި ދަރިވަރު ރަޝީދުގެ ތެރެއިން މަޝްހޫރު މީހާ ހޮވައިފިއެވެ ހެރަވީ އެވެ.

އަދި މުއްލާ ޢަބްދުލް ޤާދިރު ބަދާޔޫނީ ލިޔެފައިވަނީ: މީރު ސައްޔިދު މުޙައްމަދު ޖައުންޕޫރީ ⁧قدس سره العزیز⁩، ކަބަރުގެ ބޮޑު ސާހިބުންގެ ކިބައިން މަހްދިއްޔަތު އަށް ދައުވަތު ދީފައިވެއެވެ.

ތުޙްފަތުލް ކިރާމް ގެ މުޞްޠަފާ ލިޔުއްވާފައިވާ ގޮތުގައި الله ގެ އަހުލުވެރިންނަށް ޙާޞިލުކުރެވުނު ކަންތައްތައް ޙާޞިލުކުރީ އެމީހުންގެ މުދައްރިސެއްގެ ނިސްބަތުންނެވެ.

ޞޫފީ ޚަވާޖާ ޙަސަން ނިޒާމީ ދިހްލަވީ އޭނާގެ ޚިޔާލު ފާޅުކުރެއްވީ އަންނަނިވި ގޮތަށެވެ. "މުސްކުޅިންގެ ތެރެއިން އެކަކު ޖައުންޕޫރު، ޙަޟްރަތު ސައްޔިދު މުޙައްމަދު، ދަޢުވާކުރި މަހްދިއްޔަތު އަދި އެތައް މިލިއަން މުސްލިމުން މި ދަޢުވާ ޤަބޫލުކުރިއިރު، މިއަދާ ހަމައަށް ހައިދަރާބާދު، ޕާލަންޕޫރު، ޖައިޕޫރު އަދި ސަރްހައްދު ގައި އެކަލޭގެފާނަށް ތަބާވާ މީހުންނާއި ލޯބިކުރާ އެތައް ހާސް ބަޔަކު އެބަތިއްބެވެ."

މައުލާނާ ސައްޔިދު އަބުލް ޙަސަން ނަދްވީؒ ވިދާޅުވަނީ "10 ވަނަ ގަރުނުގެ އެންމެ ސިއްސުވާލާފަދަ ހަރަކާތަކީ ސައްޔިދު މުޙައްމަދު ޖައުންޕޫރީ އުފެއްދެވި މަހްދިއްޔަތު ހަރަކާތެވެ. މާނައަކީ 910 ހިޖްރީ ގައި އޭނާގެ އަސަރުތައް 10 ވަނަ ގަރުނުގެ ފަހުކޮޅު ވެސް ހުއްޓެވެ.

އެއްވެސް ފަރާތަކަށް ނުބަލާ ތާރީޚީ ދިރާސާގެ އަލީގައި ބުނަން ޖެހޭނީ ދެތިން ޤަރުނުގެ ތެރޭގައި މި ބައްރާއި އަފްޣާނިސްތާންގައި މި ގޮވާލުމާއި ހަރަކާތުގެ ފުޅާ، ފުން އަދި ބާރުގަދަ އަސަރެއް އިސްލާމީ މުޖުތަމަޢަށް ކޮށްފައި ނުވާ ކަމަށެވެ.